Van PIIGS naar FROGS. Vindt Frankrijk zijn Waterloo?

In 1974 won ABBA het Songfestival met Waterloo. Het was ook het laatste jaar dat de Franse overheid een begrotingsoverschot kende. Daar is Frankrijk in de afgelopen 52 jaar met kleinere en grotere crises altijd min of meer mee weggekomen. Maar vindt Frankrijk door het oplopen van "le spread" nu misschien toch ook weer zijn Waterloo?

Le spread, het verschil tussen de Franse en Duitse tienjaars staatsrente, is opgelopen tot ±1,5 procentpunt, het hoogste niveau sinds de eurocrisis. In absolute termen is de Franse rente nu bijna 5%, het hoogste niveau in bijna 25 jaar. De eurocrisis werd, enigszins oneerbiedig, ook de PIIGS-crisis genoemd: Portugal, Italië, Ierland, Griekenland en Spanje.

Mocht dit ook in echte crisis uitmonden, dan staat er al een acroniem klaar: FROGS, French Oversized Government and Social Security. Ook geen vleiend acroniem: "Frogs" is de bijnaam die de Engelsen de Fransen geven, naar verluidt omdat Fransen kikkerbilletjes eten.

Archiefmateriaal van het laatste televisie-avondje ooit onder het genot van een Frans begrotingsoverschot…

Frankrijk is als tweede economie van de eurozone natuurlijk wel wat anders dan Griekenland in de eurocrisis: Frankrijk is "too big to fail".

Ingrijpen is ook zo ingrijpend

Door het oplopende renteverschil en de impact op onder andere de euro, die daalde naar 1,12 tegenover de dollar, het laagste niveau in 17 maanden, wordt al de vraag gesteld of de ECB gaat ingrijpen, en zo ja, hoe. Frankrijk lijkt niet direct in aanmerking te komen voor een ingreep door de ECB onder de vlag van het TPI-wapen, het Transmission Protection Instrument, dat kan worden ingezet als renteverschillen binnen de eurozone te groot worden. Een van de voorwaarden is namelijk dat het land in kwestie "fiscal sustainability" en "sound and sustainable macroeconomic policies" laat zien.

En eventuele ingrepen liggen ook politiek gevoelig in landen als Duitsland en Nederland, waar de financiën ook onder druk staan en weinig kiezers staan te springen om Frankrijk te helpen.

Frankrijk is daarmee misschien niet alleen "too big to fail", maar ook "too big to bail".

L'histoire se répète"

Frankrijk zal het dus in eerste instantie zelf moeten doen. De Franse regering heeft een begrotingsvoorstel gedaan met € 54 miljard aan bezuinigingen. Een stap in de goede richting, zou je zeggen. Maar helaas: op 18 april 2027 is alweer de eerste ronde van de Franse presidentsverkiezingen, waardoor de begroting het door te veel oppositie van partijen die deze verkiezingen al in het achterhoofd hebben het waarschijnlijk niet gaat redden.

Bovendien komt het tekort volgend jaar ook met dit voorstel nog uit op 5%, en tot slot is er zelfs twijfel of het daarmee niet toch boven de 5% uitkomt.

Zoals ABBA al zong:

The history book on the shelf, is always repeating itself. Waterloo…

Maar misschien bieden de verkiezingen een kans?

Op (extreem)links ligt leider Jean-Luc Mélenchon voor in de peilingen. Hij opperde onlangs om de Franse staatsobligaties ter waarde van 488 miljard euro die bij de centrale bank liggen "in het vuur te gooien". Dat lijkt niet de beste oplossing.

Marine Le Pen, de extreemrechtse kandidaat die aan kop gaat in de peilingen, heeft gezegd een fiscaal verantwoord beleid te willen gaan voeren en kondigde op 6 oktober aan voor voor €140 miljard te willen gaan bezuinigen en zegt dat er met de ECB moet worden gepraat over een interventie. Maar eerder heeft ze ook gezworen de Franse pensioenleeftijd te verlagen tot 60 jaar…

De politici weten – om voormalig Luxemburgs premier Jean-Claude Juncker te parafraseren – misschien stiekem wel wat ze moeten doen, maar weten niet hoe ze daarna nog herkozen moeten worden. De verantwoordelijkheid ligt dus ook bij de kiezer.

Het acroniem FROGS is ook toepasselijk vanwege de metafoor van de kikker die in een pan met langzaam opwarmend water zit en er niet op tijd uit springt. Frankrijk, spring na 52 jaar uit die pan, het kan nog!